KONSTRUKSI PERADABAN ISLAM: ANALISIS ISU-ISU POLITIK DAN PERGULATAN INTELEKTUAL DARI MASA RASULULLAH SAW HINGGA DINASTI ABBASIYAH

Authors

  • Emi Nilawati IAI Persis Garut Author
  • Tiar Anwar Bachtiar IAI Persis Garut Author
  • Naufal Syauqi Fauzani Mahad Aly Al-Asma Sumedang Author

Keywords:

Dinasti Abbasiyyah, Dinasti Umayyah , Dinamika Politik , Gerakan Intelektual , Sejarah Peradaban Islam

Abstract

This study examines the history of Islamic civilization from the era of the Prophet Muhammad (PBUH) through the Abbasid Dynasty. It employs a qualitative approach utilizing library research methods, specifically through a historical analysis of relevant primary and secondary sources. The formal object of the study is the dynamic relationship between politics and intellectual movements, while the material object encompasses political developments and intellectual activities during the eras of the Prophet Muhammad (PBUH), the Rashidun Caliphate, the Umayyad Dynasty, and the Abbasid Dynasty. The scope of the research focuses on political transformations, the evolution of Islamic thought, and the reciprocal influence between the two in shaping classical Islamic civilization. The findings indicate that during the time of the Prophet Muhammad (PBUH), politics and intellectual life were fully integrated under divine guidance, manifested through the establishment of the Medinan state and a scholarly tradition grounded in the Qur'an and Sunnah. During the Rashidun era, issues of leadership succession and political conflict gave rise to the codification of the Qur'an, the tradition of *ijtihad* (independent legal reasoning), and the nascent stages of *kalam* (theology). The Umayyad Dynasty was characterized by the transformation of the governance system into a hereditary monarchy, accompanied by bureaucratic consolidation and the development of the codification of Hadith, *fiqh* (jurisprudence), and Arabic linguistics. Finally, the Abbasid Dynasty marked the pinnacle of intellectual development through translation movements, advancements across various disciplines, and the emergence of state-supported scholarly traditions, albeit amidst ongoing political dynamics and theological debates. The study concludes that political dynamics and intellectual movements shared a mutually influential, dialectical relationship, thereby serving as the primary foundation for the formation of classical Islamic civilization.

References

Abdilah, A., Sujana, A. M., Muflihah, E., Putri, E. D., Suhanda, I. I. A., & Ramadhan, F. K. (2025). Kepemimpinan Abu Bakar Ash Shiddiq dalam Masa Transisi Pasca Wafatnya Nabi Muhammad. Arus Jurnal Psikologi Dan Pendidikan, 4(3), 433–439. https://doi.org/10.57250/ajpp.v4i3.1752

Abdullah, A. (2021). Analisis kritis teori dan penerapan konsep khilafah pasca Nabi SAW wafat. POLITEA: Jurnal Politik Islam, 4(1), 147–160. https://doi.org/10.20414/politea.v4i1.3492

Abrori, M. F., Huda, M. A., & Shohib, M. (2026). Kodifikasi Al-Qur’an dari Masa Nabi Muhammad Saw hingga Khalifah Utsman Bin Affan (Dinamika, Kontroversi, dan Pembelaan Intelektual Muslim). Al Yasini: Jurnal Keislaman, Sosial, Hukum Dan Pendidikan, 11(01), 161.

Adib, M. A. (2024). Memahami pusat-pusat peradaban Islam masa pemerintahan Bani Umayyah di Damaskus. Jurnal Media Akademik (JMA), 2(2). https://doi.org/10.62281/v2i2.163

Akbar, A., Daulay, E. M., Yani, R., Hutapea, S. A., & Hadi, M. I. (2024). Sejarah Perkembangan Hukum Islam (Periode Khulafaurrasyidin Pada Masa Umar Bin Khattab). Didaktik: Jurnal Ilmiah PGSD STKIP Subang, 10(1), 91–107. https://doi.org/10.36989/didaktik.v10i1.2567

Al Ahqaf, M. I. (2020). Pemikiran Dan Peradaban Islam Pada Masa Bani Umayyah. Researchgate. Net, December.

Al Anang, A. (2019). Sejarah Perkembangan Ilmu Pengetahuan Dalam Islam. Fajar Historia: Jurnal Ilmu Sejarah Dan Pendidikan, 3(2), 98–108.

Al Anang, A., & Husein, A. (2020). Genealogi Aliran-Aliran Politik dalam Islam. Fajar Historia: Jurnal Ilmu Sejarah Dan Pendidikan, 4(2), 68–79. https://doi.org/10.29408/fhs.v4i2.2592

Almakki, A. (2019). KEBIJAKAN EKONOMI UMAR BIN KHATTAB. STUDI HUKUM ISLAM INTERDISIPLINER Madzhab “Sunan Giri,” 11(24), 123–140. https://doi.org/10.35931/aq.v0i0.14

Alvianti, M. D., Adila, A., & Kusumaningrum, A. (2025). Islam sebagai pilar peradaban ilmu pengetahuan dunia: Sebuah kajian atas kontribusinya terhadap perkembangan ilmu dan kebudayaan. Kreatif: Jurnal Pemikiran Pendidikan Agama Islam, 23(2), 303–313. https://doi.org/10.52266/kreatif.v23i2.4936

Amanilla, B., Pratama, M. B., Ramadhan, S., Badriyah, L. Y., Aulia, M. R., & Noviani, D. (2024). Sejarah Peradaban Islam Pada Masa Rasulullah SAW; Rasulullah SAW Sebagai Pemimpin Agama dan Negara. Mutiara: Jurnal Penelitian Dan Karya Ilmiah, 2(1), 225–238. https://doi.org/10.59059/mutiara.v2i1.948

Amatullah, A., Santalia, I., & Masykur, A. (2026). Analisis Historis: Akar-Akar Kemunculan dan Konsolidasi Syiah dalam Sejarah Islam Awal. Jurnal Kolaboratif Sains, 9(1), 624–629. https://doi.org/10.56338/jks.v9i1.9571

Amir, A. N., & Rahman, T. A. (2025). Historical Development Of The Mu ‘Tazilite Theological School Of Thought. Jurnal SAMBAS (Studi Agama, Masyarakat, Budaya, Adat, Sejarah): Journal of Religious, Community, Culture, Costume, History Studies), 7(2), 94–105.

Amrullah, S. (2018). Melacak Jejak Radikalisme dalam Islam: Akar Ideologis dan Eksistensinya dari Masa ke Masa. Dirasah: Jurnal Studi Ilmu Dan Manajemen Pendidikan Islam, 1(2), 1–9. https://doi.org/10.29062/dirasah.v1i2.5

Anas, A., & Adinugraha, H. H. (2017). Dakwah Nabi Muhammad terhadap masyarakat Madinah perspektif komunikasi antarbudaya. Ilmu Dakwah: Academic Journal for Homiletic Studies, 11(1), 53–72.

Anis, M. (2015). Potret Pendidikan Masa Dinasti Umayyah. Al-Qalam: Jurnal Kajian Islam Dan Pendidikan, 7(1), 107–116. https://doi.org/10.47435/al-qalam.v7i1.185

Aprianty, S. (2022). Refleksi Awal Terbentuknya Dinasti Abbasiyah. Tanjak: Sejarah Dan Peradaban Islam, 2(2), 171–180.

Artika, R. D., Sapphire, C. N., Putri, S. Z., Maulana, A. F. R., & Al Faruq, U. (2025). Dinasti Abbasiyah sejarah transformasi: Perkembangan ilmu pengetahuan. DEWARUCI: Jurnal Studi Sejarah Dan Pengajarannya, 3(1), 291–296.

Aulia, R., Ismail, M., & Azmi, A. N. (2026). ANALISIS STRATEGI EKONOMI, POLITIK, ILMU PENGETAHUAN, DAN SOSIAL BUDAYA DALAM KEJAYAAN DINASTI ABBASIYAH. An Nawawi, 6(1), 25–36. https://doi.org/10.55252/1bef8083

Az-zahra, S. F., Salsabillah, N. A., & Mawardi, K. (2026). DINASTI ABBASIYAH: ANTARA REVOLUSI POLITIK DAN KEMAJUAN PERADABAN PENDIDIKAN ISLAM. Didaktik: Jurnal Ilmiah PGSD STKIP Subang, 12(3), 328–344. https://doi.org/10.36989/didaktik.v12i3.16345

Azhar, A. (2017). Sejarah Dakwah Nabi Muhammad Pada Mayarakat Madinah: Analisis Model Dakwah Ukhuwah Basyariah Dan Ukhuwah Wathaniyah. JUSPI (Jurnal Sejarah Peradaban Islam), 1(2), 257–276. https://doi.org/10.30829/j.v1i2.1203

Aziz, A., Fadillah, F., Abdillah, M. Z., Lubis, P. N. Z., & Sari, S. K. (2024). Perekonomian Pada Masa Al-Khulafa Al-Rasyidin. Perspektif: Jurnal Pendidikan Dan Ilmu Bahasa, 2(1), 134–144. https://doi.org/DOI: https://doi.org/10.59059/perspektif.v2i1.967

Azzahro, H. A., Nasiha, M. A., Rozy, M. F., & Amiruddin, M. (2024). Jejak dan Sejarah Munculnya Ilmu Kesehatan dan Pendidikan Pada Masa Dinasti Umayyah. Jurnal Seumubeuet, 3(2), 149–160. https://doi.org/10.63732/jsmbt.v3i2.114

Baqar, S., & Shafiq, M. O. (2019). A COMPARATIVE STUDY RELATED TO THE EFFECTS OF SOCIALIZATION AND SOCIAL NETWORKS ON THE STUDENTS OF AL-SUFFAH ISLAMIC UNIVERSITY AND THE MODERN UNIVERSITIES IN KARACHI CITY. Habibia Islamicus (The International Journal of Arabic and Islamic Research), 3(1), 111–124.

Basri, M., Irwani, N. R., & Nurhayati, N. (2024). Peradaban Islam Masa Khalifah Umar Bin Khattab. Mutiara: Jurnal Penelitian Dan Karya Ilmiah, 2(1), 157–161. https://doi.org/10.59059/mutiara.v2i1.926

Batubara, W., Daulay, H. P., & Dahlan, Z. (2021). Teologi Jabariyah dan Qodariyah dalam Tinjauan Sejarah Islam Periode Klasik. Local History & Heritage, 1(2), 34–41. https://doi.org/10.57251/lhh.v1i2.63

Bustomi, B., Ismail, I., Ismail, F., & Zuhdiyah, Z. (2025). Pola Gerakan Intelektual Islam Klasik. Jurnal Multidisiplin Dehasen (MUDE), 4(3), 387–394. https://doi.org/10.37676/mude.v4i3.8881

Dalimunthe, L. A. (2024). Peradaban Islam Masa Khalifah Utsman bin Affan (24-36 H/644-656 M). Al-Murabbi Jurnal Pendidikan Islam, 2(1), 204–215. https://doi.org/10.62086/al-murabbi.v2i1.664

Daulay, M. R., & Nasution, A. S. (2023). Islam Sebagai Agama dan Peradaban. Al-Murabbi Jurnal Pendidikan Islam, 1(1), 1–16. https://doi.org/10.62086/al-murabbi.v1i1.128.g76

Desri, S., Nazaruddin, E., Ikhsan, S., Syadiq, A., & Hutasuhut, N. N. (2023). Gaya kepemimpinan Utsman bin Affan pada masa kepemimpinannya. INNOVATIVE: Journal Of Social Science Research, 3(3), 8255–8262.

Dzulhadi, Q. N. (2015). Islam sebagai Agama dan Peradaban. Tsaqafah: Jurnal Peradaban Islam, 11(1), 151–168. https://doi.org/10.21111/tsaqafah.v11i1.258

Fahmi, F. (2020). Potret islam sebagai agama dan peradaban modern. Jurnal Al-Fatih, 3(2), 203–214. https://doi.org/10.30821/alfatih.v3i2.91

Fauzi, I., Mukti, A., & Dahlan, Z. (2021). Pembangunan Pemerintahan Madinah Melalui Pemikiran Dan Usaha Intelektual Perspektif Peradaban Islam Masa Nabi Muhammad Saw. GOVERNANCE: Jurnal Ilmiah Kajian Politik Lokal Dan Pembangunan, 8(2). https://doi.org/10.56015/governance.v8i2.46

Firdaus, F., & Roza, E. (2023). Sejarah Perkembangan Peradaban Islam Di Mesir Pada Masa Umar Bin Khattab. Jurnal Kajian Ilmu Pendidikan (Jkip), 4(1), 234–240. https://doi.org/10.55583/jkip.v4i1.712

Firmansyah, Y. A. F., Hasanah, L. I., & Akbar, M. M. (2026). Mu’tazilah: Sejarah Rasionalisme Islam, Dinamika Kekuasaan Abbasiyah, dan Relevansinya dalam Pemikiran Kontemporer. Al-Tarbiyah: Jurnal Ilmu Pendidikan Islam, 4(1), 82–92. https://doi.org/10.59059/al-tarbiyah.v4i1.2897

Fitriani, O. N., Mutmainnah, S., Nurjannah, O. V., & Abbas, N. (2024). Dominasi Keluarga Barmaki, Buwaihi, dan Saljuki dalam Dinamika Politik Abbasiyah. SETYAKI: Jurnal Studi Keagamaan Islam, 2(4), 48–59. https://doi.org/10.59966/setyaki.v2i4.1232

Fitrie, N. R., Sujana, A. M., Amzaeni, D. U., & Widyatmaka, N. D. (2025). Ketika Kekuasaan Di Uji: Nepotisme, Fitnah, dan Perang Saudara di Zaman Utsman Bin Affan dan Ali Bin Abi Thalib. Arus Jurnal Sosial Dan Humaniora, 5(3), 4379–4384. https://doi.org/10.57250/ajsh.v5i3.1865

Furoidah, A. (2020). Peran Bahasa Arab dalam Pengembangan Ilmu dan Peradaban Islam di Masa Daulah Abbasiyah (Studi Literatur). Al-Fusha: Arabic Language Education Journal, 2(1), 43–59. https://doi.org/10.36835/alfusha.v2i1.352

Giffari, A. (2026). Transisi Umayyah-Abbasiyah: Tata Kelola, Ekonomi, dan Pendidikan. Jurnal Pendidikan Agama Islam, 2(1), 11–20. https://doi.org/10.62712/jurpai.v2i1.36

Gultom, A. N. (2022). Perkembangan Pendidikan Islam Pada Masa Khulafaur Rasyidin. EDU-RILIGIA: Jurnal Ilmu Pendidikan Islam Dan Keagamaan, 6(2), 167–180. https://doi.org/10.47006/er.v6i2.13159

Hakiki, K. M. (2012). Mengkaji ulang sejarah politik kekuasaan dinasti abbasiyah. Journal Tapis: Journal Teropong Aspirasi Politik Islam, 8(1), 113–134. https://doi.org/10.24042/tps.v8i1.1547

Hana, M. Y., & Azis, M. N. I. (2023). Dinamika Inklusi Sosial Masyakarat Islam: Posisi Kaum Mawali Dalam Pembangunan Umat Islam Di Jazirah Arab. El Tarikh: Journal of History, Culture and Islamic Civilization, 4(1), 45–53. https://doi.org/10.24042/jhcc.v4i1.16766

Harvina, M. J., Ramadhan, N. B. K., & Roza, E. (2025). Penyerangan Mongol Terhadap Dinasti Abbasiyah Dan Dampaknya Pada Peradaban Islam Serta Bidang Sosial-Politik Tahun 1258 M. Batuthah: Jurnal Sejarah Padaban Islam, 4(2), 207–218. https://doi.org/10.38073/batuthah.v4i2.2629

Hidayati, N. (2016). POTRET MANAJAMEN RASULULLAHSAW KETIKA BERDAKWAH DI MADINAH AL-MUNAWWARAH. TADBIR: Jurnal Manajemen Dakwah, 1(2). //journal.stainkudus.ac.id/index.php/tadbir%0A

Hidayatullah, M. B., Kamila, W., & Fernanda, T. (2025). Masa Keemasan dan kepemimpinan Kekhalifahan Abu Bakar As Shidiq. Jurnal Ilmu Sosial Dan Humaniora, 1(4), 2090–2100. https://doi.org/10.63822/8qdq4786

Hirzullah, M. F. (2023). Sejarah Pertumbuhan Dan Perkembangan Pendidikan Pada Masa Dinasti Umayyah. Social Science Academic, 1(1), 151–162. https://doi.org/10.37680/ssa.v1i1.3375

Ishak, I. (2025). Dinamika Penyebaran Islam pada Masa Abu Bakar Ash-Shiddiq dan Tantangan yang Dihadapi. EDU SOCIETY: JURNAL PENDIDIKAN, ILMU SOSIAL DAN PENGABDIAN KEPADA MASYARAKAT, 5(2), 1667–1673. https://doi.org/10.56832/edu.v5i2.1598

Juliana, R., & Chan, N. (2026). PERADABAN ISLAM PADA MASA BANI UMAYYAH DI TIMUR. Pendas: Jurnal Ilmiah Pendidikan Dasar, 11(02), 304–326. https://doi.org/10.23969/jp.v11i02.51479

Junaidin, J. (2020). Pemerintahan Ali Bin Abi Thalib Dan Permulaan Konflik Umat Islam. FiTUA: Jurnal Studi Islam, 1(1), 33–48. https://doi.org/10.47625/fitua.v1i1.227

Kamalia, S., & Putri, A. A. (2025). The Dynamics of Civilization and the Transformation of Islamic Education during the Early Period of the Abbasid Caliphate: Dinamika Peradaban dan Transformasi Pendidikan Islam pada Masa Daulah Abbasiyah Periode Awal. REACT: Research in Education and Critical Transformation, 101–112.

Karima, M. K., Megarani, S., Siregar, J. S., Diwanta, F., Ramadiah, P. S., Tantri, D. A., Marwa, N. A., Azizah, Z. P., Zaki, A., & Saptriana, L. (2023). Telaah Piagam Madinah sebagai konstitusi pertama dunia. PENDIS (Jurnal Pendidikan Ilmu Sosial), 2(1), 35–47. https://doi.org/10.61721/pendis.v2i1.216

Khaeruddin, K. (2024). Baitul Hikmah sebagai pusat peradaban intelektual pada masa Dinasti Abbasiyah. TAJDID: Jurnal Pemikiran Keislaman Dan Kemanusiaan, 8(1), 1–13. https://doi.org/10.52266/tadjid.v8i1.1918

Laili, S. (2024). Eksistensi Lembaga Pendidikan Maktab/Kuttab pada Masa Awal Keislaman: Suatu Kritik Sejarah. IQRO: Journal of Islamic Education, 7(2), 182–196. https://doi.org/10.24256/iqro.v7i2.5290

Larasati, S. (2024). Development of the Umayyad Civilization. HISTORICAL: Journal of History and Social Sciences, 3(3), 281–293. https://doi.org/10.58355/historical.v3i3.115

Manshur, F. M. (2003). Pertumbuhan Dan Perkembangan Budaya Arab Pada Masa Dinasti Umayyah. Humaniora, 15(2), 172–180.

Mawasti, W. (2024). Strategi Membangun Komitmen Organisasi Dakwah pada Tahap Merintis: Studi Organisasi Dakwah Nabi di Mekkah. Tanzhim: Jurnal Dakwah Terprogram, 2(1), 45–70. https://doi.org/10.55372/tanzhim.v2i1.17

Maysaroh, M. (2023). Analisis Dampak Arabisasi pada Masa Dinasti Umayyah di Timur: Perspektif Sosial dan Politik (661-750 M). Hijaz: Jurnal Ilmu-Ilmu Keislaman, 3(2), 57–61. https://doi.org/10.57251/hij.v3i2.1466

Merdekawati, N. R., Syam, K. A., & Mathar, M. (2025). PERKEMBANGAN LITERASI INFORMASI MASA RASULULLAH SAMPAI KHULAFAUR RASYIDIN. JPUA: Jurnal Perpustakaan Universitas Airlangga: Media Informasi & Komunikasi Kepustakawanan, 15(2), 101. https://doi.org/10.20473/jpua.v15i2.2025.101-112

Mibtadin, M. (2020). FIRQAH DALAM ISLAM: Pergeseran Nalar Politik ke Sistem Teologi. Mamba’ul’Ulum, 16(1), 14–30. https://doi.org/10.54090/mu.2

Miles, Huberman, M., & Saldana, J. (2014). Qualitative Data Analysis. In Sustainability (Switzerland) (3rd ed., Vol. 11, Issue 1).

Munawwar, F. Al, Zenggi, I., Pane, A., & Lubi, Z. (2026). The Mu’tazilah Tradition in Islamic Theological Thought: History, Thought, and Its Implications for the Developmen. Jurnal Pendidikan Guru Madrasah Ibtidaiyah Al-Amin, 5(1), 613–624. https://doi.org/10.54723/ejpgmi.v5i1.655

Mursyid, K. G., & Awaliyah, M. (2021). Makkiyah dan Madaniyah dalam al-Qur’an. Tarbawi, 9(01), 65–82. https://doi.org/10.62748/tarbawi.v9i01.69

Murtiningsih, M. (2018). Tuduhan nepotisme terhadap Utsman bin Affan dan pengaruhnya terhadap kekhalifahan Ali bin Abi Thalib. Jurnal Ilmu Agama: Mengkaji Doktrin, Pemikiran, Dan Fenomena Agama, 19(1). https://doi.org/10.19109/jia.v19i1.2385

Nabila, R. W., Hasibuan, N. A., Walandari, S., Amalia, D. N., & Azwar, M. D. (2023). Dinamika Perkembangan Hukum Islam Pada Masa Dinasti Abbasiyah. Tabayyun: Journal Of Islamic Studies, 1(01). https://doi.org/10.66174/mtq8hp35

Najib, M. A., & Imawan, D. H. (2022). Dinamika Intelektual dan Peradaban Islam pada Masa Rasulullah. Jurnal Pemikiran Islam, 2(1), 105. https://doi.org/10.22373/jpi.v2i1.12527

Nugraha, B., Sara, A., Hikmah, N. N., Ma’arif, S., Azizah, I. N., Parhan, M., & Ghaida, N. F. (2024). Eksplorasi Sekte Khawarij Dan Impresinya Terhadap Ajaran Islam. Jurnal Budi Pekerti Agama Islam, 2(2), 171–178. https://doi.org/10.61132/jbpai.v2i2.224

Nurohman, A. (2020). Perpustakaan Baitul Hikmah, Tonggak Kebangkitan Intelektual Muslim. Al-Ma Mun Jurnal Kajian Kepustakawanan Dan Informasi, 1(1), 42–54. https://doi.org/10.24090/jkki.v1i1.4052

Oktaviana, M., & Harahap, S. B. (2020). Kebijakan Fiskal Zaman Rasulullah Dan Khulafarasyidin. Nazharat: Jurnal Kebudayaan, 26(01), 283–307. https://nazharat.fah.uinjambi.ac.id/index.php/nazharat/article/view/29/20

Pangaribuan, N. (2024). Ketegangan Politik Antar (Dinasti) Islam di Kawasan Laut Tengah Abad ke-10. El Tarikh: Journal of History, Culture and Islamic Civilization, 5(1), 14–23. https://doi.org//10.24042/00202452192300

Pratama, M. A. Q. (2018). Kepemimpinan dan Konsep Ketatanegaraan Umar Ibn Al-Khattab. JUSPI (Jurnal Sejarah Peradaban Islam), 2(1), 59–70. https://doi.org/10.30829/j.v2i1.1496

Pratama, M. B. P., Hidayatullah, M. R., & Yati, R. M. (2025). Sejarah Masa Kekhalifahan dalam Membangun Dunia Islam. ScriptaHumanika:JurnalSosialHumanioradan Pendidikan, 1(2), 2019–2026. https://doi.org/doi.org/10.65310/bsryzw74

Pratama, T. S., & Prayoga, D. (2023). Masa pemerintahan Ali bin Abi Thalib dari tahun 655-660M. Jazirah: Jurnal Peradaban Dan Kebudayaan, 4(2), 111–118. https://doi.org/10.51190/jazirah.v4i2.82

Puspita, N. (2015). Pertumbuhan dan Perkembangan Pendidikan Islam pada Masa Bani Ummayah. https://doi.org/10.35931/aq.v0i0.74

Putra, M. H. A., & Riyadi, A. S. M. (2022). Teologi Dan Mistisisme Pada Masa Dinasti Abbasiyah. Realita: Jurnal Penelitian Dan Kebudayaan Islam, 20(1), 103–116. https://doi.org/10.30762/realita.v20i1.105

Rachman, T. (2018). Bani Umayyah Di Lihat Dari Tiga Fase. JUSPI (Jurnal Sejarah Peradaban Islam), 2(1), 86–98. https://doi.org/10.30829/j.v2i1.1079

Rachman, U., & Widodo, A. (2023). Pendidikan Islam masa Khulafaur Rasyidin dan kontekstualisasinya pada pendidikan Islam masa kini. AL-MIKRAJ Jurnal Studi Islam Dan Humaniora (E-ISSN 2745-4584), 4(1), 250–259.

Rahman, H., & Sudirman, S. (2024). From Bayt al-Hikmah to Algebra: The intellectual legacy of the Islamic golden age. Journal of Islamic Thought and Philosophy, 3(2), 170–186. https://doi.org/10.15642/jitp

Ramadhani, H. (2022). Qadariyah Dan Jabariyah: Sejarah dan Perkembangannya. EDU-RILIGIA: Jurnal Ilmu Pendidikan Islam Dan Keagamaan, 4(3). https://doi.org/10.47006/er.v4i3.12887

Rezky, M., Rahmah, N., Suryaningtias, N. D., Malika, D., & Sujana, A. M. (2025). Integrasi Nilai-Nilai Sejarah Dan Hukum Dalam Kepemimpinan Khalifah Ali Bin Abi Thalib. Al-Zayn: Jurnal Ilmu Sosial & Hukum, 3(5), 7351–7360. https://doi.org/10.61104/alz.v3i5.2514

Rindra, A. S. P., Alimni, A., & Yusuf, M. (2023). Peran Utsman Bin Affan Dalam Perkembangan Pendidikan Islam. JPT: Jurnal Pendidikan Tematik, 4(2), 130–136. https://doi.org/10.62159/jpt.v4i2.835

Rizkia, T. P., & Hardiyansyah, M. R. (2022). Masa Kepemimpinan Khalifah Umar Bin Khattab. Hijaz: Jurnal Ilmu-Ilmu Keislaman, 2(2), 88–94. https://doi.org/10.57251/hij.v2i2.811

Saefullah, A. S. (2024). Ragam Penelitian Kualitatif Berbasis Kepustakaan Pada Studi Agama dan Keberagamaan dalam Islam. Al-Tarbiyah: Jurnal Ilmu Pendidikan Islam, 2(4), 195–211. https://doi.org/10.59059/al-tarbiyah.v2i4.1428

Safitri, Y., & Afrizal, M. (2024). Berdirinya dinasti Bani Abbas. Jurnal Pendidik Indonesia, 5(2), 47–53. https://doi.org/10.61291/jpi.v5i2.51

Sakinah, T. A., Mardatilah, W. Z., & Junila, S. (2025). Peradaban Islam pada Masa Khalifah Abu Bakar Ash-Shiddiq. Pustaka: Jurnal Bahasa Dan Pendidikan, 5(1), 72–82.

Saufan, A. (2015). Strategi dan Diplomasi Perang Rasulullah. Jurnal Lektur Keagamaan, 13(1), 107–134. https://doi.org/10.31291/jlk.v13i1.206

Seiawan, A. M., & Sodikin, A. (2023). Misi Dakwah Islam Masa Bani Umayyah 661-750 M. JUSAN: Jurnal Sejarah Peradaban Islam Indonesia, 1(1). https://doi.org/10.21154/jusan.v1i1.5816

Sipahutar, F. A., Hasanah, R. R., & Marzuki, M. (2026). The Principle of Shura in the Political Leadership of the Khulafaur Rasyidin and Its Relevance to Contemporary Islamic Politics. Justness : Jurnal Hukum Politik Dan Agama, 6(1). https://doi.org/10.61974/justness.v6i1.111

Siregar, A. Y., & Amril, M. (2025). Ali ibn Abi Talib: The Caliphate Conflicts of Ali ibn Abi Talib and Their Relevance to Modern Islamic Politics. TOFEDU: The Future of Education Journal, 4(5), 1324–1333. https://doi.org/10.61445/tofedu.v4i5.567

Siregar, L. M. (2016). Upaya Pendidikan Islam Pada Masa Awal Nabi Muhammad SAW. Jurnal Pendidikan Agama Islam Al-Thariqah, 1(1), 104–114. https://doi.org/10.25299/althariqah.2016.vol1(1).622

Spradley, P., & Huberman, M. (2024). Kajian Teoritis tentang Teknik Analisis Data dalam Penelitian Kualitatif : اما يهو ةدالما ةهج نم لىولاا ينتهج نم نوكي ءاطلخاو سايقلا في إطلخا نع زاترحلإا جاتنلإا ةحص نم بجاولا ةقداص ةيضقب ةدساف ةيضق سبتلت نأبف نىعلما ةيحنا نم امأو لاق نا لىا نىعلما ةيحنا نم اماو ظفللا ةيحنا نم. 1(2), 77–84.

Sriwardona, S., Iswandi, I., Azis, L., & Lubis, D. A. (2023). Baitul Arqam sebagai Lembaga Pendidikan pada Masa Rasulullah. Jurnal Menata: Jurnal Program Studi Manajemen Pendidikan Islam, 6(2), 31–39.

Sudrajat, S. R., Nurpadilah, S. L., & Kamilah, S. N. (2026). Kebijakan Zakat Pada Masa Khalifah Abu Bakar: Analisis Dampak Perang Riddah Terhadap Stabilitas Ekonomi. Hadharatuna: Journal of Islamic History and Civilization, 1(1), 34–50.

Sujana, A. M., Uyun, Ia., & Putri, N. A. (2026). Perkembangan Dan Keruntuhan Dinasti Abbasiyah. KARMAWIBANGGA Historical Studies Journal, 8(1), 29–34. https://doi.org/10.31316/karmawibangga.v8i1.8986

Sulistiana, I. S., Sujana, A. M., Rohillah, I., Sulistiani, L., & Fitriani, A. (2025). Peran Khalifah Umar bin Khattab dalam Membangun Pemerintahan Islam. Al Iman: Jurnal Keislaman Dan Kemasyarakatan, 9(2), 1021–1044. https://ejournal.kopertais4.or.id/madura/index.php/aliman/article/view/8368

Thabrani, A. M. (2014). Tata kelola pemerintahan negara madinah pada masa nabi muhammad saw. IN RIGHT: Jurnal Agama Dan Hak Azazi Manusia, 4(1). https://doi.org/10.14421/inright.v4i1.1273

Urmilawati, S., & Syarif, Z. (2026). Dinamika Peradaban Islam: Kajian Sejarah Pemikiran, Politik dan Budaya. Kartika: Jurnal Studi Keislaman, 6(1), 737–751. https://doi.org/10.59240/kjsk.v6i1.528

Wahab, F. (2023). Sejarah dan Perkembangan Dinasti Bani Umayyah dalam Dunia Islam. JURNAL PUSAKA: Media Kajian Dan Pemikiran Islam, 13(02), 121–135. https://doi.org/10.35897/ps.v13i02.1138

Wahyuni, S., Lestari, A. R., Mulyani, M., Zuhri, M. T., Munawaroh, N., & Masripah, M. (2025). Sejarah kepemimpinan Utsman bin Affan: Analisis peranannya dalam perkembangan peradaban Islam. Action Research Journal Indonesia (ARJI), 7(2), 706–720. https://doi.org/10.61227/arji.v7i2.346

Wananda, Y., & Mawardi, K. (2025). Khulafaurrasyidin in the Shadow of Conflict: a Critical Study of the Transition of Power After the Prophet. JURNAL PENDIDIKAN IPS, 15(3), 1172–1180. https://doi.org/10.37630/jpi.v15i3.3112

Wardana, Z. K., Sujana, A. M., Rahmah, R. D., Setiawati, N. L., Nisa, H., & Ramadanti, K. O. (2025). Studi historis tentang krisis kepemimpinan pasca wafatnya Nabi Muhammad Saw. Arus Jurnal Sosial Dan Humaniora, 5(3), 4575–4581. https://doi.org/10.57250/ajsh.v5i3.1947

Wati, L., Wulandari, R., Shylviana, S., Idami, R., & Fuadi, S. (2025). Dinasti Umayyah (661-750 M): Peninggalan Sejarah dan Pengaruhnya dalam Perkembangan Islam. Reflection: Islamic Education Journal, 2(3), 287–295. https://doi.org/10.61132/reflection.v2i3.1195

Wibowo, T. (2021). Dinamika sains dalam Islam pada masa keemasan (Daulah Abbasiyah): Kontribusi & rekonstruksi dalam perkembangan keilmuan kekinian. Tsaqofah: Jurnal Sejarah Dan Budaya, 6(1).

Wulandari, R., Febriyanti, N., Hermalisa, H., Audiska, N., Putri, I. F., Desfika, T., & Fuadi, S. (2025). Sejarah dan Peran Dinasti Abbasiyyah antara Tahun 750 Hingga 1258 M dalam Peradaban Islam. Jurnal Budi Pekerti Agama Islam, 3(4), 134–145. https://doi.org/10.61132/jbpai.v3i4.1373

Yakub, M. (2021). Komunikasi Dakwah Nabi Muhammad Saw Pada Periode Mekah. Jurnal Komunikasi Islam Dan Kehumasan (JKPI), 5(1), 30–52. https://doi.org/10.19109/jkpi.v5i1.9026

Yusnadi, Y., & Fakhrurrazi, F. (2020). Pendidikan Islam Pada Masa Daulah Bani Umayyah. AT-TA’DIB: JURNAL ILMIAH PRODI PENDIDIKAN AGAMA ISLAM, 163–173. https://doi.org/10.47498/tadib.v12i02.383

Yuwono, A. T., Wiratama, N. S., Budiono, H., & Widiatmoko, S. (2024). Keterlibatan Al-Mukhtar bin Abi Ubaid ats-Tsaqafi Terhadap Perkembangan Dark Age of Islam di Dinasti Umayyah dan Ajaran Agama Islam Syiah. Danadyaksa Historica, 4(1), 24–39. https://doi.org/10.32502/jdh.v4i1.8234

Zainudin, E. (2015a). Peradaban Islam pada Masa Khulafaur Rasyidin. Intelegensia: Jurnal Pendidikan Islam, 3(1). https://doi.org/10.34001/intelegensia.v3i1.1337

Zainudin, E. (2015b). Perkembangan Islam Pada Masa Bani Umayyah. Intelegensia: Jurnal Pendidikan Islam, 3(2), 28–35. https://doi.org/10.61132/jbpai.v3i6.1677

Zuchroh, I. (2023). Menapaki Jejak-Jejak Kemajuan Ekonomi Islam Pada Masa Dinasti Umayyah. Jurnal Ilmiah Ekonomi Islam, 9(1), 1329–1334. https://doi.org/10.29040/jiei.v9i1.7582

Downloads

Published

09-07-2026

How to Cite

KONSTRUKSI PERADABAN ISLAM: ANALISIS ISU-ISU POLITIK DAN PERGULATAN INTELEKTUAL DARI MASA RASULULLAH SAW HINGGA DINASTI ABBASIYAH. (2026). Qolamuna: Keislaman, Pendidikan, Literasi Dan Humaniora, 3(1), 497-526. https://jurnal.qolamuna.id/index.php/JQ/article/view/475

Similar Articles

1-10 of 85

You may also start an advanced similarity search for this article.